Alex Hijmans ag Féile Leabhar BhÁC 17 Samhain 2012 – Posted in: Gan chatagóir

Mar chuid d’Fhéile Leabhar Bhaile Átha Cliath 2012 reáchtáladh plé ar an ngearrscéal mar sheánra i litríocht na Gaeilge Dé Sathairn 17 Samhain in amharclann Smock Alley, Barra an Teampaill, Baile Átha Cliath 2.

Micheál  Conghaile, Michael Cronin, Alan Titley & Alex Hijmans

Bhí an criticeoir liteartha aitheanta – agus údar de chuid Cois Life – Michael Cronin mar chathaoirleach ar an bplé leis na gearrscéalaithe seo a leanas: Michael Ó Conghaile, a bhunaigh Cló Iar-Chonnachta, Alex Hijmans, údar idirnáisiúnta ilteangach, agus Alan Titley, acadúlach agus colúnaí de chuid The Irish Times.

Tá idir úrscéalta agus ghearrscéalta Gaeilge foilsithe ag an triúr acu agus bhí siad ábalta na difríochtaí eatarthu a chíoradh go mion. Luadh go háirithe gur úrscéalta seachas gearrscéalta  a bhíonn ag teastáil ó fhoilsitheoirí Béarla ar fud an domhain ach ní mar sin atá cúrsaí i saol na foilsitheoireachta Gaeilge.

I measc na gceisteanna a d’ardaigh An tOllamh Cronin bhí an traidisiún réalaíoch i ngearrscéalaíocht an Gaeilge. Thuairimigh an tOll. Titley gur frithghluaiseacht a bhí sa traidisiún sin i gcoinne nó i ndiaidh a raibh d’osréalachas sa traidisiún béil agus sa scríbhneoireacht luath i ré na hAthbheochana san fhichiú haois a bhí go mór faoi anáil an traidisiúin sin. Luaigh Micheál Ó Conghaile gur léirigh na gearrscéalta Gaeilge le leathchéad bliain anuas saol na Gaeilge, saol na Gaeltachta agus go ndeachaigh siad i gcion air siúd dá réir.  Luaigh Alex Hijmans gurb iad gearrscéalta Uí Chonaire, Uí Fhlaithearta agus Uí Chadhain na chéid leabhair a léigh sé sa Ghaeilge agus gur thaitin an léargas a bhí iontu ar fhírinne lom an tsaoil go mór leis.

Ceist ghaolmhar a d’ardaigh Michael Cronin ná ‘an amhlaidh go bhfuil claonadh sa ghearrcéal cás an duine imeallaigh a phlé?’ D’admhaigh Micheál Ó Conghaile go mbeadh sé sin fíor i gcás roinnt mhaith dá shaothar féin ach go mb’fhéidir gur mar sin a bhí toisc go mbíonn na daoine sin níos spéisiúla – bíonn siad éagsúil agus cuirtear spéis iontu dá réir. D’aontaigh Alan Titley leis an argóint sin (cé go ndúirt sé nach maith leis a bheith ag aontú le rud ar bith – leis féin go háirithe!) agus luaigh sé na carachtair sna gearrscéalta in Gonta, leabhar nua Alex Hijmans, mar shárshampa de seo. Chun clabhsúr a chur ar an ócáid d’iarr Michael Cronin ar an triúr sliocht a léamh as a saothar agus ghabh sé leithscéal leis an slua trí scór duine nó mar sin a bhí i láthair.

« Leabhar na Bliana : ‘Dúlra Oileáin Árann’
Ceacht staire ó sheanfhondúir »